Sunrise

Roel Vande Winkel

  • Projectverantwoordelijke: Roel Vande Winkel (LUCA Faculteit Kunsten, OE Intermedia, OG Narrative Arts)
  • Onderzoeksteam: Robbrecht Desmet (doctorandus)

“Sunrise” is de werktitel voor het onderzoek dat voorafgaat aan en resulteert in de productie van enkele fictieve audiovisuele essays van Robbrecht Desmet die het verstedelijkt landschap rond Brussel verkennen via de trein. Het opzet voor deze films is enigszins gebaseerd op de roman Trein met vertraging (2013) van Christophe Van Gerrewey: verhalen die zich integraal afspelen op de trein. Voor dit onderzoek zet Robbrecht drie concrete lijnen uit die elk vanuit een andere hoek een specifieke ruimtelijke constellatie of een concept aan de treinervaring onttrekken.

  • De trein als publieke ruimte en dus ontmoetingsplaats.
  • De blik op het landschap vanuit de trein en de specifieke ervaring ervan.
  • De transformatie van (de ervaring) van tijd en ruimte van het reizen per trein en de mogelijke varianten ervan.

Deze drie categorieën vormen het vertrekpunt van een onderzoek over cinematografische mise-en-scène. Het bespelen van de conventionele ervaring van tijd en ruimte (via cameravoering en montage) en het ‘transformatieve’ karakter van audiovisuele essays over het landschap vormen een centraal motief in Desmets doctoraatsonderzoek en worden hier op deze specifieke manier onder de loep genomen. De films gaan over de constructie van ruimtes, in meerdere betekenissen van het woord, en verkennen die ruimtes via de blik van de personages die ze bevolken en die er, via een voiceover, hun zeg over doen. De voice-over bevat, anders dan de klassieke dialoog bijvoorbeeld,  een voor de personages onderling verborgen maar enkel voor de toeschouwer onthulde boodschap. In die zin kan een ruimte ontstaan tussen de intieme, private gedachten van de personages en die van het publieke, openbare van de ruimte van de treinwagen en, bij uitbreiding, die van het landschap dat zich uitstrekt achter de vensters van de trein. Kortom, de constructie van de verhalen met uiteenlopende personages die zich in dezelfde fysieke ruimte bevinden maar andere culturele ruimtes bewonen dienen als experimenten in sociale geografie. De reizende trein die de aan Brussel gekoppelde ‘satellietsteden’ verbindt en waar al deze personages ongevraagd dezelfde ruimte delen, komt om onverklaarbare
reden tot stilstand vlak voor die de hoofdstad binnenrijdt. Zodoende vormt de trein een reeks vensters op het gefragmenteerde, grootstedelijke landschap van Brussel.
Dit onderzoek verhoudt zich tot een oersymbool van de geboorte van de cinema: de trein. Met de komst van het passagiersvervoer per trein veranderde de ervaring van tijd en ruimte, het landschap en dus de wereld voorgoed. Die ervaring, die sensatie, dat ‘onbeweeglijk bewogen worden’ is vergelijkbaar met de ervaring van de filmkijker. De trein is een volume, een ruimte die zich op haar beurt door een andere ruimte voortbeweegt, het landschap.
Dit onderzoek wil dus, aan de hand van die ruimtes en verhalen, de mogelijkheden onderzoeken van een klassieke filmterm, die van de mise-en-scène.
De titel van dit onderzoeksproject is ontleend aan de filmklassieker Sunrise. A Song of Two Humans (F.W. Murnau, 1927). De protagonist van de film wordt door een vrouw in verleiding gebracht om zijn boerderij te verkopen voor een spannender leven in de stad. De film werd bekend om zijn weergaloze cinematografische mise-en-scène en voor het vervlechten van natuurlijke landschappen en stadsbeelden.

website by